احکام نمازهای مستحبی


1. تمام نمازهای مستحبی به صورت دو رکعتی خوانده می شوند، مگر نماز وتر در نافله شب، که یک رکعت است، و نماز اعرابی، که به صورت یک دو رکعتی و دو چهار رکعتی خوانده می شود.

2. در نمازهای مستحبی غیراز چند نماز، خواندن سوره واجب نیست.

3. شکستن نمازهای مستحبی حتی از روی اختیار جایز است.

4. زیاد کردن رکن (مانند رکوع) از روی سهو نمازهای مستحبی را باطل نمی کند.
5. در نماز مستحب شک میان رکعت اول و دوم، نماز را باطل نمی کند و نمازگزار می توان بنا بر هر کدام بگذارد.
6. نمازهای نافله را می شود نشسته خواند، ولی بهتر است که دو رکعت نماز نافله نشسته را یک رکعت حساب کند. 
7. نافله ظهر و عصر را در سفر نباید خواند، ولی نافله عشاء را به این نیّت که شاید مطلوب باشد می تواند به جا آورد.
8. برای نمازهای واجب، بهتر است انسان به مسجد برود، ولی در باره نوافل چنین دستوری نیست. 
9. انجام کم و زیاد کردن سهوی در نمازهای مستحبی سجده سهو ندارد. 
10. اگر نماز مستحب را کسی در وقتش نتوانست بخواند قضای آن را می تواند انجام دهد. 
11. نماز مستحبی را می شود درحال راه رفتن و سواری خواند و اگر انسان در این دو حال، نماز مستحبی بخواند لازم نیست رو به قبله باشد.
12. نمازهای مستحبی را می توان در حال ایستاده، نشسته، خوابیده، موقع راه رفتن و... بجا آورد که در این صورت برای رکوع و سجده می توان با سر اشاره کرد، البته باید رو به قبله بودن در حد امکان رعایت شود. 
13. در نماز مستحبی، آرامش بدن شرط نیست و اگر سهواً رکنی اضافه یا کم شود باطل نمی شود. 
14. نماز مستحبی را می شود نذر کرد، که بعد می توان آن را در حالت نشسته و یا ایستاده و در حال راه رفتن به جا آورد، اما از ابتدا نمی تواند نذر کند که نماز مستحبی را مثلاً نشسته به جا خواهم آورد. امام می فرماید: «این گونه نذر کردن محل اشکال است». 


طبق حدیث، خداوند به فرشتگان مباهات کرده و می فرماید: «به بنده‌ام بنگرید چیزی را که بر او واجب نکرده ام قضا می کند».

 


 

 

نافله های شبانه روز

انواع نمازهای مستحب 
نمازهای مستحب زیادند و به طور کلی به دو دسته تقسیم می شوند:

 
1. نوافل. 
2. سایر نمازهای مستحب. 


نافله های روزانه 
1. نافله نماز صبح، قبل از نماز صبح، 2 رکعت. 
2. نافله نماز ظهر، قبل از نماز ظهر ، 8 رکعت. 
3. نافله نماز عصر، قبل از نماز عصر، 8 رکعت. 
4. نافله نماز مغرب، بعد از نماز مغرب، 4 رکعت. 
5. نافله نماز عشاء، بعد از نماز عشاء، 2 رکعت.

نافله های شب: 
1. هشت رکعت نماز شب. 
2. دو رکعت نماز شفع. 
3. یک رکعت نماز وتر. 
بنابراین تعداد نافله ها 34 رکعت، دو برابر تعداد فرایض است. 
بین نمازهای مستحبی به خواندن نافله های شبانه روز بیشتر سفارش شده است.

 نماز ایام هفته

نماز شب شنبه

از رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ نقل شده: هر که در شب شنبه چهار رکعت نماز بخواند، در هر رکعت سوره حمد یک مرتبه و سوره توحید هفت مرتبه، نوشته شود از برای او ثواب هر رکعت هفتصد حسنه و عطا کند خدای تعالی به او شهرهایی در بهشت. 


نماز روز شنبه 

از رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ نقل شده که فرمود: هر که در شنبه، چهار رکعت نماز بخواند در هر رکعت حمد یک مرتبه و سوره کافرون سه مرتبه و بعد از فارغ شدن، یک مرتبه آیه الکرسی را بخواند، بنویسد خدای عز و جل از برای او به هر حرفی ثواب یک شهید.


نماز شب یکشنبه 

نیز روایت شده در این شب نماز شش رکعت است، هر رکعتی بعد از حمد هفت مرتبه سوره توحید. کسی که این نماز را بخواند ثواب شاکرین و صابرین به او عطا می شود. پس ذکر کرده اند ثواب زیاد برای خواننده این نماز. 


نماز روز یکشنبه 

نقل شده است روز یکشنبه وقت چاشتگاه که آفتاب بالا آمده باشد، دو رکعت نماز می خوانی. در رکعت اول بعد از حمد سه مرتبه سوره کوثر را می خوانی و در رکعت دوم بعد از حمد سه مرتبه سوره توحید را. کسی که این نماز را بخواند آزاد می شود از آتش و پاک می شود از نفاق و ایمن می شود از عذاب. پس ذکر کرده اند ثوابهای زیادی برای خواننده این نماز.


نماز شب دوشنبه 

نماز این شب، دو رکعت نقل شده است. در هر رکعت بعد ازحمد آیه الکرسی و سوره توحید و سوره فلق و سوره ناس هر یک را یک مرتبه بخواند و بعد از فارغ شدن از نماز ده مرتبه استغفار نماید. و نوشته شود از برای او ده حج و ده عمره خالص از طرف خدای عز و جل. 


نماز روز دوشنبه 

نماز این روز چهار رکعت نقل شده است و در رکعت اول بعد از حمد یک مرتبه آیه الکرسی و در رکعت دوم حمد یک مرتبه و سوره توحید یک مرتبه و در دو رکعت دیگر رکعت اول بعد از حمد سوره فلق یک مرتبه و رکعت دوم بعد از حمد سوره ناس یک مرتبه و بعد از فارغ شدن از چهار رکعت ده مرتبه استغفار نماید.


نماز شب سه شنبه 

نماز این شب دو رکعت نقل شده است، رکعت اول بعد از حمد یک مرتبه سوره قدر و رکعت دوم بعد از حمد هفت مرتبه سوره توحید. 


نماز روز سه شنبه 

نماز روز سه شنبه دو رکعت روایت شده است که در هر رکعت حمد یک مرتبه و سوره والتّین و سوره توحید و سوره فلق و سوره ناس هر کدام یک مرتبه.

 
نماز شب چهار شنبه 

نماز شب چهار شنبه دو رکعت نقل شده است، در هر رکعت بعد از حمد آیه الکرسی و سوره قدر و سوره نصر را یک مرتبه و سوره توحید را سه مرتبه. کسی که این نماز را بخواند خدای تعالی گناهان گذشته و آینده او را بیامرزد. 


نماز روز چهارشنبه 

نماز این روز دو رکعت است، در هر رکعتی بعد از حمد سوره زلزلت یک مرتبه و سوره توحید سه مرتبه. و کسی که این نماز را بخواند خدا رفع کند از او تاریکی قبر را تا روز قیامت. پس ذکر شده است ثواب زیاد برای خواننده این نماز.


نماز شب پنج شنبه 

نماز این شب شش رکعت است. در هر رکعت بعد از سوره حمد، آیه الکرسی و سوره کافرون هر کدام یک مرتبه، و سوره توحید را سه مرتبه، و بعد از تمام شدن سه مرتبه آیه الکرسی را بخواند. هر که این نماز را بخواند اگر نزد خدا شقاوت داشته باشد خدا ملکی را می فرستد که شقاوتش را پاک کند و جای او سعادت بنویسد و شاهد بر آن در قرآن مجید خدای عز و جل محو می کند آن چه را که بخواهد و ثابت می گذارد آن چه را که بخواهد. 


نماز روز پنج شنبه

نماز این روز دو رکعت است، در هر رکعت حمد یک مرتبه و سوره نصر و سوره کوثر هر کدام پنج مرتبه، و بعد از عصر چهل مرتبه سوره توحید را بخواند و چهل مرتبه استغفار نماید. کسی که این نماز را بخواند عطا شود به او حسنات، به عدد آن چه در بهشت و در جهنم است.


نماز شب جمعه 

نماز شب جمعه از رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ نقل شده است: کسی که دو رکعت نماز بخواند در هر رکعت حمد یک مرتبه و سوره توحید هفتاد مرتبه و بعد از نماز هفتاد مرتبه «استغفرُالله» بگوید. قسم به آن کسی که مرا مبعوث کرده به حق کسی که این عمل را انجام دهد و استغفار کند برای تمام امت من، خداوند دعای او را مستجاب کند و تمام امت را وارد بهشت کند. 


نماز روز جمعه 

از امیر المؤمنین ـ علیه السّلام ـ منقول است هر که در این روز هشت رکعت نماز به جا آورد هنگامی که به قدر یک تیزه آفتاب بلند شده باشد یا بیشتر، خدای تعالی بلند نماید برای او هزار درجه در بهشت. 
نماز روز جمعه از امیر المؤمنین ـ علیه السّلام ـ چهار رکعت است. در هر رکعت حمد و آیه الکرسی پانزده مرتبه، و چون از نماز فارغ شدی هفتاد مرتبه «استغفرالله» و پنجاه مرتبه «لا حول و لا قوّه الّا بالله» بگوید.

نماز شب


فضیلت نماز شب 

امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود: «نماز شب صورت را زیبا و خلق را نیکو و انسان را خوشبو می گرداند، رزق را زیاد و قرض را ادا می کند، اندوه را برطرف می سازد و چشم را جلا می دهد».

رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمود: «نماز شب وسیله ای است برای خوشنودی خدا و دوستی ملائکه».

امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود: «در خانه هایی که نماز شب خوانده می شود و قرآن تلاوت می گردد، آن خانه ها نزد آسمانیان هم چون ستاره درخشانند».
کیفیت نماز شب 

نماز شب مجموعاً یازده رکعت است: 

1. هشت رکعت آن، که دو رکعت، دو رکعت، مانند نماز صبح خوانده می شود و چهار دو رکعتی آن به نیت نماز شب می باشد. 
2. دو رکعت نماز شفع: بهتر است در رکعت اول آن بعد از حمد، سوره «ناس» و در رکعت دوم بعد از حمد، سوره «فلق» خوانده شود. 
3. یک رکعت نماز وتر: بعد از حمد سه بار سوره «توحید» و یک بار سوره «فلق» و یک بار سوره «ناس» بخوانیم و می‌توان یک سوره تنها خواند، سپس دستها را برای قنوت به سوی آسمان بالا می بریم و حاجات خود را از خدا می خواهیم. 
و برای چهل مؤمن دعا می کنیم. 

و طلب مغفرت می کنیم و هفتاد مرتبه می گوییم: «استغفرالله ربّی و اتوبُ الیه». 
از پروردگار خود طلب آمزرش و مغفرت می کنیم و به سوی او بازگشت می نمایم. 
آن گاه 7 بار می گوییم «هذا مقامُ العائذٍٍِ بکَ منَ النّارِ»؛ این است مقام کسی که از آتش قیامت به تو پناه می برد. 

و بعد از آن 300 مرتبه می گوییم: «العفو» و سپس می گوییم: «ربّ اغفرلی و ارحمنی وتُب عَلیَّ انّکَ انتَ التّوابُ الغفُورُ الرّحیم».

احکام نماز شب 


1. هشت رکعت به نیت نماز شب و سپس دو رکعت نماز شفع و آن گاه یک رکعت نماز وتر، که با فضیلت ترین نماز شب، نماز وتر و شفع است و دو رکعت شفع برتر از وتر است. 

2. برای نماز شب می توان به نماز شفع و وتر اکتفا کرد، بلکه هنگام تنگی وقت می توان تنها به نماز وتر اکتفا نمود. 

3. وقت نماز شب از نیمه شب تا فجر صادق است، و هنگام سحر از سایر مواقع بهتر است و تمامی ثلث آخر شب سحر محسوب می شود. و افضل از آن خواندن نماز شب نزدیکیهای فجر است.

4. جایز است انسان نماز شب را نشسته بخواند حتی در حال اختیار. ولی اگر می خواهد نشسته بخواند بهتر آن است که هر دو رکعت نشسته را یک رکعت ایستاده حساب کند. بنابراین باید هشت بار دو رکعت نشسته و هر دو رکعت به یک سلام که جمعاً شانزده رکعت می شود به نیت نماز شب بخواند و دوباره دو رکعت هر دو رکعت به یک سلام به نیت نماز شفع و دو بار یک رکعت هر یک رکعت به یک سلام به نیت نماز وتر، ولی در حال اضطرار و مریض همان یازده رکعت کفایت می کند. 

5. شخص مسافر می تواند نماز شب را پیش از نیمه شب بخواند. 

6. جوانی که می ترسد خواب بماند و نماز شب از او فوت شود می تواند نماز شب را پیش از نیمه شب بخواند. 

7. کسانی که برای خواندن نماز شب بعد از نیمه شب عذری دارند مانند پیرمردان و یا کسی که از سرد شدن هوا می ترسد و یا از جنب شدن در خواب می ترسد... می توانند نماز شب را قبل از نیمه شب بخوانند. 

8. خواندن سوره در رکعتهای نماز شب لازم نیست و می تواند فقط به خواندن سوره حمد اکتفا کند. هم چنین قنوت در رکعتهای دوم مستحب است و می تواند بدون قنوت بخواند. 

9. نماز وتر یک رکعت است و می شود آن را بدون قنوت به جا آورد. 

10. لازم نیست همه یازده رکعت را در یک مجلس بخواند، بلکه می تواند در دو سه نوبت بخواند، بلکه تفریق افضل است، همان طور که رسول خدا تهجد می کرد. 

11. مستحب است که نماز شب را بلند بخواند تا اگر از خانواده اش کسی می خواهد برای به نماز شب برخیزد بیدار شود، چنان چه در روایت است و شهید و دیگران نیز تصریح به استحباب جهر نموده اند. 

بدیهی است که استحباب بلند خواندن نماز شب در جایی است که امن از ریا و سُمعه باشد و اگر خدای ناخواسته خوف ریا و سُمعه در بلند خواندن باشد باید آهسته بخواند.


نماز غفیله

کیفیت نماز غفیله 

امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود: میان مغرب و عشاء دو رکعت نماز بخواند، در رکعت اول بعد از حمد این آیه را بگوید: 

«و ذا النّون اذ ذهبَ مغاضباً فظنّ ان لن نقدر علیه فنادی فی الظّلمات ان لا اله الا انت سبحانک انّی کنت من الظّالمین فاستجبنا له و نجّیناه من الغمّ و کذلک ننجی المؤمنین». 
و ذو النون (صاحب ماهی، منظور یونس پیغمبر فرزند من است) چون خشمگین رفت پنداشت هرگز بر او تنگ نخواهیم گرفت. پس در ظلمات ندا کرد: جز تو خدایی نیست، تو منزهی، همانا من از ستمکارانم. پس او را اجابت کردیم و از غم رهایش دادیم و مؤمنین را این چنین رها می گردانیم. 

و در رکعت دوم بعد از حمد، آیات زیر را: 

«و عنده مفاتیح الغیب لا یعلمها الا هو و یعلم ما فی البرّ و البحر و ما تسقط من ورقه الا یعلمها و لا حبّه فی ظلمات الارض و لا رطبٍ و لا یابسٍ الّا فی کتاب مبین». 

و کلیدهای غیب نزد اوست و جز او کسی آن را نمی داند و آن چه در خشکی و دریاست می داند و برگی بر زمین نمی افتد و هیچ دانه ای در تاریکیهای زمین نیست، مگر که از آن آگاه است. و تر و خشکی نیست مگر که در کتاب روشن ثبت افتاده است. 


بعد دستها را به قنوت برداشته و این دعا را می خوانی: 

«اللّهمّ انّی اسئلک بمفاتح الغیب الّتی لا یعلمها الّا انت ان تصلّی علی محمّد و آل محمّد و ان تفعل بی کذا و کذا». 

و به جای این کلمات حاجات خود را به هر زبانی که بتواند از خدا بخواهد، و پس از آن بگوید: 

«اللّهم انت ولیّ نعمتی و القادر علی طلبتی تعلم حاجتی فاسئلک بحقّ محمد و آله علیه و علیهم السّلام لمّا قضیتها لی». 

بارالها، تو را به اسرار غیب، که جز تو کسی آن را نمی داند، سوگند می دهم که بر محمد و دودمان او درود فرستی و درباره من چنین و چنان کنی. 
بارالها، تو ولی نعمت منی و به برآوردن نیاز من توانایی و حاجت مرا می دانی. سوگند به حق محمد و آل او، که بر او و بر آنان درود باد که حاجت مرا برآوری.